نوع پروژه: مطالعات شهری
تاریخ: ۱۳۹۰
موقعیت: لایبید، اصفهان
کارفرما: اداره کل راه و شهرسازی استان اصفهان
شهر لایبید با قدمتی بیش از ۴۰۰ سال، از سکونتگاه‌های تاریخی منطقه به شمار می‌آید و هسته اولیه آن در پیرامون قلعه‌ای قدیمی در بخش شمالی شهر شکل گرفته است. به‌گفته معتمدان محلی، نام لایبید برگرفته از حضور چشمه‌سارها و انبوه درختان بید در گذشته است؛ موضوعی که پیوند دیرینه سکونت، طبیعت و منابع آب را در شکل‌گیری این شهر نشان می‌دهد.
روند توسعه لایبید از هسته اولیه خود، ابتدا به سمت شرق و غرب و در ادامه عمدتاً به سوی جنوب گسترش یافته است. این سیر رشد در ساختار کالبدی شهر نیز قابل مشاهده است؛ به‌گونه‌ای که بافت مرکزی با مصالح سنتی و الگوهای ساخت بومی شکل گرفته، در حالی‌که توسعه‌های جدیدتر در حاشیه شهر با مصالح مقاوم‌تر و الگوهای معاصر ساخته شده‌اند.
لایبید در دامنه‌های ناهموار ارتفاعات شمال‌شرقی شهرستان شاهین‌شهر و میمه و در محدوده دشت موته قرار دارد. شرایط اقلیمی و توپوگرافی منطقه، ظرفیت کشاورزی را محدود کرده و در مقابل، وجود معادن غنی سنگ در ارتفاعات شمالی، نقش تعیین‌کننده‌ای در اقتصاد امروز شهر داشته است. به‌تدریج، ساختار معیشتی لایبید از کشاورزی به سمت صنعت و خدمات تغییر یافته و فعالیت‌های مرتبط با معدن و سنگ، به مهم‌ترین پیشران اقتصادی آن تبدیل شده‌اند.
از سوی دیگر، شبکه ارتباطی شهر اگرچه از طریق محورهای منطقه‌ای شرق و غرب با پیرامون در ارتباط است، اما در درون شهر با مشکلاتی همچون نبود سلسله‌مراتب دسترسی، ناهماهنگی حرکت پیاده و سواره، و کمبود برخی خدمات عمومی و فضاهای شهری مواجه است. همچنین محدودیت‌های طبیعی در شمال و شمال‌شرق شهر و ضرورت حفظ اراضی زراعی، توسعه کالبدی را به سمت بهره‌گیری از اراضی بایر و فضاهای رهاشده درون بافت و همچنین بخش‌های هموار جنوبی و شرقی هدایت می‌کند.
بر همین اساس، راهبرد اصلی توسعه لایبید بر تکمیل درونی بافت، استفاده از ظرفیت اراضی بلااستفاده، تقویت ساختار حرکتی شهر و احیای محورهای هویتی استوار است. در این میان، تقویت محور پیاده قدیمی شهر و پیوند میان میدان تاریخی، قلعه قدیمی و مرکز پیشنهادی شهر، می‌تواند به بازتعریف هویت شهری و افزایش سرزندگی اجتماعی کمک کند. در کنار آن، بهره‌گیری از ظرفیت‌های صنعتی و احیای عناصر تاریخی و گردشگری، چشم‌اندازی متوازن برای توسعه آینده لایبید ترسیم می‌کند.